Spotkanie akademickie „Nie-metale, czyli co?” na Politechnice Gdańskiej

Nie/półmetale znane w starożytności

W sobotę, 7 listopada 2020 roku, odbyło się na Politechnice Gdańskiej w ramach projektu „Zdolni z Pomorza” pierwsze spotkanie akademickie w formie zdalnej. Taka forma spotkania była podyktowana obostrzeniami sanitarnymi, które obowiązywały ze względu na panującą pandemię COVID-19. Pomimo trudności pracownicy Katedry Chemii Nieorganicznej Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej przygotowali dla licealistów zajęcia, które pierwotnie miały się odbyć w formie stacjonarnej w maju. Hasło tego spotkania brzmiało „Nie-metale, czyli co?”, które nawiązywało do poprzedniego spotkania „Kolorowy świat metali i ich jonów”. W zajęciach wzięło udział 42 uczniów.

Pierwszym punktem spotkania był wykład dr. inż. Andrzeja Okuniewskiego, podczas którego uczestnicy poznali historię pierwiastków niemetalicznych oraz szereg ciekawostek na ich temat. W ciągu tego krótkiego spotkania nie było możliwości omówienia wszystkich 17 niemetali i 7 półmetali, w związku z czym zostały omówione te poznane najwcześniej – węgiel, antymon i siarka.

Po wykładzie uczniowie zostali podzieleni na dwie grupy – jedna z nich udała się na ćwiczenia komputerowe, a druga na laboratoryjne. Podczas ćwiczeń komputerowych, prowadzonych przez dr. inż. Damiana Rosiaka oraz mgr inż. Magdalenę Siedzielnik, uczniowie zdobyli podstawową wiedzę z zakresu modelowania molekularnego. Samodzielnie tworzyli modele związków zbudowanych z pierwiastków niemetalicznych, fulerenu C60, czy nanorurek węglowych wykorzystując darmowe oprogramowanie ArgusLab. Modele wybranych cząsteczek zostały wydrukowane na drukarkach 3D, ale z oczywistych względów nie mogły one zostać przekazane uczestnikom.

W ramach ćwiczeń laboratoryjnych, prowadzonych przez mgr Katarzynę Kowalewską, inż. Agnieszkę Kierył i dr. inż. Andrzeja Okuniewskiego, uczestnicy mieli możliwość poznania właściwości wybranych anionów pochodzących od pierwiastków niemetalicznych. Dzięki nagraniom filmowym dowiedzieli się jakim reakcjom ulegają aniony chlorkowe, bromkowe, jodkowe, węglanowe, siarczanowe(IV), siarczanowe(VI), ortofosforanowe(V) i octanowe. Po części pokazowej uczniowie mieli możliwość wykonania wirtualnej analizy nieznanych próbek. Były to trzy probówki zawierające po jednym z wymienionych wcześniej anionów oraz mieszanina zawierająca cztery aniony jednocześnie.

Po przerwie grupy zamieniły się – osoby uczestniczące poprzednio w ćwiczeniach komputerowych poszły na zajęcia laboratoryjne i odwrotnie.
Na koniec uczestnicy wypełnili ankiety. Jest nam bardzo miło, że pomimo trudności organizacyjnych nasze starania zostały docenione, a uczniowie byli zadowoleni i zdobyli nową wiedzę oraz umiejętności.

Model cząsteczkiModel cząsteczkiW laboratorium 

Opracowanie:
dr inż. Andrzej Okuniewski
Katedra Chemii Nieorganicznej
Wydział Chemiczny
Politechnika Gdańska