Drugie życie, czyli biologiczne i etyczne aspekty transplantacji

Wykład22 maja 2021 r. na Wydziale Biologii Uniwersytetu Gdańskiego w ramach projektu „Zdolni z Pomorza” odbyło się spotkanie akademickie pt. „Drugie życie, czyli biologiczne i etyczne aspekty transplantacji”. Zostało ono przeprowadzone w formie online, na platformie Microsoft Teams.

Zajęcia obejmowały wykład oraz ćwiczenia laboratoryjne i konwersatoryjne.

Podczas wykładu uczestnicy zapoznali się z zagadnieniami dotyczącymi:
- historii transplantacji,
- rodzajów przeszczepów (autologiczne, synergiczne, allogeniczne i ksenogeniczne oraz krzyżowe, łańcuchowe, typu domino i split),
- mechanizmów odpowiedzi immunologicznej (główny układ zgodności tkankowej, HLA, MHC klasy I i II),
- prac Komisji Harwardzkiej i zmiany w definicji śmierci,
- rozwoju i problemów jakie napotyka ksenotransplantacja,
- powikłań i zagrożeń życia związanych z przeszczepianiem narządów,
- modeli prawnych w zakresie transplantacji obowiązujących w różnych krajach na świecie.

W drugiej części spotkania – na warsztatach pt. „Śmierć mózgu” – uczestnicy dyskutowali na temat biologicznych aspektów transplantacji. Następnie wcielili się w rolę członków komisji lekarskiej i krok po kroku, korzystając z formularza lekarza orzecznika, prześledzili drogę klinicznej oceny śmierci mózgu. Po przedyskutowaniu formalności przyszedł czas na część praktyczną – fizjologię odruchów z pnia mózgu. W tym celu uczniowie zbadali na sobie (z wykorzystaniem lusterka), wybrane odruchy pniowe m.in. odruch źreniczny na światło, odruch rogówkowy oraz odruch oczno-mózgowy. Na koniec mieli okazję przyjrzeć się elektroencefalografii jako dodatkowemu badaniu instrumentalnemu w kontekście orzekania śmierci mózgowej.

W trakcie ćwiczeń konwersatoryjnych uczestnicy przeprowadzili debatę oksfordzką nad kwestiami związanymi z etycznymi aspektami transplantacji. Każda z grup pracowała nad otrzymanymi czterema tezami. Dwie grupy broniły otrzymanych tez, a dwie pozostałe stanowiły opozycję. Łącznie debata objęła osiem różnych zagadnień związanych z etycznymi aspektami transplantacji.

Przykładowa teza brzmiała: „Każdy człowiek jest właścicielem swojego ciała, a zatem posiada nieskrępowane prawo do rozporządzania nim, w tym do skomercjalizowania własnych organów lub tkanek. Handel własnymi organami powinien być w pełni legalny.”

Po pracy w zespołach, która odbywała się w oddzielnych pokojach, przedstawiciele poszczególnych grup prezentowali wypracowane wspólnie argumenty pozostałym uczestnikom spotkania.

WykładPrezentacja argumentów przygotowanych przez jedną z grupOdruch rogówkowyOdruch przedsionkowo-ocznyFragment protokołu postępowania diagnostycznego śmierci mózguFragment protokołu postępowania diagnostycznego śmierci mózgu