Od pyłu kosmicznego do Homo sapiens... na bis

Przyrodnicza abiogeneza ziemska – teoria Oparina-Haldane'a2 kwietnia 2022 roku w ramach projektu „Zdolni z Pomorza – Uniwersytet Gdański” odbyło się spotkanie akademickie pt. „Od pyłu kosmicznego do Homo sapiens” organizowane przez Wydział Biologii UG. Zajęcia zostały przeprowadzone w formie stacjonarnej w pomieszczeniach wydziału i obejmowały: wykład, ćwiczenia z antropologii oraz ćwiczenia dotyczące etyki międzyplanetarnej. Było to drugie w tym semestrze spotkanie o tej tematyce.

Podczas wykładu uczestnicy zapoznali się problematyką powstania Ziemi oraz życia na naszej planecie. Poruszone zostały zagadnienia związane z:
1. teoriami wyjaśniającymi jak doszło do powstania życia na Ziemi:
a) historycznymi (kreacjonizm, inteligentny projekt, samorództwo) oraz
b) współczesnymi (abiogeneza ziemska i bilinearna, neopanspermia),
2. molekularnymi podstawami życia,
3. najważniejszymi wydarzeniami geologicznymi i biologicznymi związanymi z początkiem życia na Ziemi (bezpośrednie i pośrednie dowody istnienia życia),
4. LUCA – pojawieniem się i cechami charakterystycznymi ostatniego wspólnego przodka współczesnych organizmów: Archea, Bacteria i Eucarya,
5. teoriami na temat pochodzenia wirusów (redukcyjna, komórkowa, reliktowa).

Ćwiczenia z antropologii rozpoczęły się od krótkiego wstępu dotyczącego procesów ewolucyjnych, a następnie uczestnicy mieli za zadanie pogrupować elementy charakterystyczne dla różnych etapów rozwoju człowiekowatych, takie jak dieta, środowisko, zakres występowania, narzędzia. W dalszej części uczniowie zapoznali się z wybranymi przedstawicielami drzewa rodowego człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem „zdobyczy” ewolucyjnych pojawiających się u poszczególnych gatunków homininów, co pozwoliło na weryfikację i korekcję uprzednio dopasowanych elementów. Zajęcia zakończyły się wspólną analizą zróżnicowania anatomicznego czaszek homininów z wykorzystaniem wystawy znajdującej się w holu Wydziału Biologii.

Podczas ćwiczeń dotyczących etyki międzyplanetarnej uczestnicy zapoznali się z ogólnymi zasadami dotyczącymi planowania lotów załogowych w kosmos oraz szacowaniem ryzyka z nimi związanego. Mieli też okazję poznać skutki negatywnego wpływu długotrwałych lotów kosmicznych na zdrowie człowieka. Ponadto uczniowie dyskutowali nad etycznymi aspektami związanymi eksploracją kosmosu przez człowieka. Pracując w grupach, opracowywali argumenty za i przeciw różnym kwestiom związanych z tą problematyką. Przykładowe zagadnienia dotyczyły:
- praw własności zasobów naturalnych, które mogą znajdować się na innych planetach (np. „Planeta wraz z całymi zasobami, powinna stawać się własnością/kolonią tego kraju, który jako pierwszy ją zdobył”),
- ryzyka związanego z „zanieczyszczeniem” ziemskimi organizmami planet eksplorowanych przez ludzi (np. „Wraz z zasiedlaniem innych planet człowiek powinien – o ile będzie taka możliwość – wprowadzać tam gatunki ziemskich roślin i zwierząt, tak aby w pełni zaspokajały one potrzeby przebywających tam ludzi”),
- kosmicznej turystyki (np. „Kosmiczna turystyka powinna być rozwijana i rozpowszechniana na szeroką skalę”).
Praca w grupach zakończyła się dyskusją na forum, podczas której poszczególne grupy przedstawiały wypracowane przez siebie argumenty.

Młodzież pracująca przy wspólnym stole