Imieniny tajemniczej Pi

Troje uczniów w sali lekcyjnej, nauczycielka na tle tablicy pochylona nad ławkąJak na zajęcia z matematyki w szkole podstawowej początek jest dość zaskakujący, ale – jak wyjaśniają mi uczniowie – pani Iza zawsze wymyśli coś niesamowitego. Tym razem na środku wielkiego, wspólnego stołu leżą rozmaite przedmioty, które łączy jedynie kształt, wszystkie są bowiem kołami lub walcami (płyta kompaktowa, rolka taśmy, ołówek, szpulka, szklanka, gruby pisak, plastikowa bransoletka itp.). Każdy dostaje do ręki miarkę, ołówek i tabelkę. Należy wybrać sobie jeden lub kilka przedmiotów i dokonać jak najdokładniejszych pomiarów ich obwodów i średnic. Obserwacja, wybór, pomiar, zapis w tabeli – wszystko to zajmuje trochę czasu, ale wreszcie, po zakończeniu zadania wszyscy przekonujemy się, że pomimo różnych wartości wyniki mają ze sobą coś wspólnego. Tak poznajemy „tajemniczą liczbę Pi”. I panią Izabellę Dąbek prowadzącą zajęcia pozalekcyjne z matematyki w LCNK powiat kwidzyński.

Chwila relaksu, uczniowie porównują wyniki, uzupełniają zapisy w tabelach. Teraz pani Iza zaprasza na film o liczbie Π. Uczniowie poznają zagadnienia związane z historią matematyki – dowiadują się, kiedy i w jaki sposób doszło do odkrycia liczby Π, na czym polegały próby obliczania jej kolejnych przybliżeń, kiedy ostatecznie doszło do ustalenia, że jest ona niewymierna. Ta zamierzona interdyscyplinarność ma nie tylko ułatwić uczniom poznanie trudnych zagadnień matematycznych, ale także zrozumienie, że każde pojęcie czy twierdzenie naukowe jest efektem żmudnej, ciągłej pracy wielu wybitnych umysłów oraz zespołów naukowych, a każda praca, nawet obarczona błędami, może w efekcie przyczynić się do odkrycia prawdy.

Film (a właściwie kilka specjalnie wybranych fragmentów filmów popularnonaukowych) to autorskie, przygotowane przez nauczycielkę POŁĄCZENIE MATEMATYKI Z HISTORIĄ, HISTORIĄ NAUK MATEMATYCZNYCH, GEOGRAFIĄ, A NAWET LITERATURĄ (film o kamiennych kręgach w Stonehenge i w Węsiorach, wiersz Wisławy Szymborskiej „Liczba Pi”).

Teraz uczniowie przystępują do samodzielnej pracy, wykonując kolejna zadania przygotowane na kartach. Siedzą w kręgu, przy jednym, dużym stole, razem z nauczycielką, która nieustannie gotowa do pomocy, odpowiada na wszystkie pytania, dopowiada, objaśnia, rysuje na tablicy wykresy i schematy ułatwiające zrozumienie poleceń. Zadania są bardzo zróżnicowane, sprawdzają i stopień zrozumienia tematu, i pamięć, i logiczne myślenie, i spostrzegawczość. Niektóre są opisowe, inne zawierają typowo matematyczne obliczenia, jeszcze inne polegają na porządkowaniu podanych obserwacji informacji (chronologiczne) lub ćwiczą cały szereg matematycznych sprawności poprzez zabawę, jak na przykład rozwiązywanie kwadratów magicznych.

Na zakończenie zajęć uczniowie i pani Iza rozszyfrowywują temat – liczba Pi obchodzi imieniny już całkiem niedługo, bo 14 marca (data – trzy i czternaście) [zajęcia odbyły się 4 marca 2020 r. - przyp. red.].

W ankietach wszyscy wyrażają się w samych superlatywach zarówno o zajęciach („wykraczały poza poziom”, „bardzo interesujące”), jak i o atmosferze („można rozmawiać o wszystkim”, „bardzo dobra atmosfera”). A najważniejsze stwierdzenie powtarza się kilka razy: tutaj jest „ZUPEŁNIE INACZEJ NIŻ NA LEKCJI”.

Przygotowała Ewa Dunaj

Uczniowie dokonują pomiarówUczniowie notują wyniki pomiarówTroje uczniów podczas zajęćPomoce naukoweUczniowie mierzą i notująUczniowie notująUczennica czyta notatki