Matematyka jest fascynująca i zabawna

Nauczycielka wskazuje tekst na tablicy i patrzy na uczniówTemat wydaje się mało efektowny, bo cóż może być zaskakującego w sformułowaniu: „Podzielność liczb całkowitych. Cechy podzielności”. A jednak pani Barbara Wolnik podczas zajęć pozalekcyjnych z matematyki w LCNK Sopot rozpoczyna wprowadzenie takim tonem, że od razu zaraża entuzjazmem. Ścisza głos, jakby zdradzała jakieś wielkie tajemnice, opowiada anegdoty, żartuje. Używa sformułowań podkreślających, że pracuje razem z uczniami, a nie wydaje im polecenia: „Zaczniemy mówić o takich fajnych rzeczach”, „Zrobimy notatkę”.

Nauczycielka najpierw omawia każde kolejne ćwiczenie, tłumaczy podstawowe pojęcia, zwraca uwagę na pułapki logiczne, kryjące się w nieprecyzyjnych sformułowaniach lub nierozumieniu terminów. Wprowadzając poszczególne symbole matematyczne – objaśnia je i od razu stosuje (zwraca uwagę na poprawny zapis, a także dba, by każdy symbol od razu utrwalał się w pamięci uczniów).

Omawiając i rozwiązując z uczniami poszczególne zadania, nauczycielka pokazuje przebieg rozumowania przy przeprowadzaniu dowodu matematycznego – jak później wyjaśnia mi w trakcie omawiania zajęć, w ten sposób kształtuje MYŚLENIE MATEMATYCZNE (polegające nie na opanowaniu pamięciowym zagadnienia, lecz na dochodzeniu do prawdy przez przeprowadzenie logicznego wnioskowania). Jest to niezwykle ważne w przypadku uczniów szkoły podstawowej, bo oni dopiero zaczynają swoją „naukową karierę”, więc ukazanie im możliwości, jakie daje samodzielne myślenie i odwaga własnego poszukiwania rozwiązań będzie miało w przyszłości fundamentalne znaczenie.

Nauczycielka przygotowała bogaty i interesujący zestaw zadań – karty pracy są tak rozbudowane, że na początku wprost nie mogłam uwierzyć, że wszystkie te zadania uda się zrealizować w trakcie zajęć. 

Wszystkie zadania i polecenia zostały pogrupowane w dwóch blokach. W pierwszym znalazły się twierdzenia i dowody dotyczące liczb całkowitych, które należało przeanalizować, zweryfikować i potwierdzić. Uczniowie pracowali szybko i sprawnie, a kilka razy wskazywali nawet możliwości innego przeprowadzenia rozumowania – każda taka propozycja była sprawdzana i premiowana dodatkową pochwałą. W drugim bloku znalazły się pytania dotyczące cech podzielności liczb od 2 do 11. Uczniowie mieli za zadanie samodzielnie sprawdzić i przeprowadzić matematyczny dowód podzielności. Każdy chętnie się zgłaszał, a po zaprezentowaniu rozwiązania pani Barbara jeszcze doprecyzowywała odpowiedzi, dodawała objaśnienia i komentarze, czasem w formie żartobliwych wierszyków lub żartów („ta sama piosenka, tylko zwrotki ma krótsze”). I znów szczególne pochwały uczniowie zdobywali za niekonwencjonalność i samodzielność myślenia.

Mimo szybkiego tempa pracy i dużej liczby zadań, uczniowie ani przez chwilę nie tracili zainteresowania i zapału. Z pewnością decydujący wpływ na to miała bardzo przyjazna atmosfera. Przez cały czas nauczycielka dbała nie tylko o to, żeby wszyscy rozumieli temat, ale też żeby dobrze się czuli i myśleli samodzielnie. Jej z wielki entuzjazm wprost „zarażał” uczniów, którzy wymyślali własne, samodzielne sposoby rozwiązywania problemów matematycznych.

Na zakończenie zajęć nauczycielka przypomniała jeszcze o kolejnym zaplanowanym spotkaniu akademickim na Uniwersytecie Gdańskim oraz o konkursach przedmiotowych i matematycznym kursie e-learningowym; wszystkie te formy stanowią interesujące i cenne uzupełnienie zajęć. Chodzi o to, żeby uczniowie nie tylko umieli bezbłędnie wykonywać polecenia i obliczenia, ale żeby potrafili samodzielnie formułować problemy, stawiać hipotezy i przeprowadzać dowody matematyczne.

Ankiety nie pozostawiają wątpliwości: „całe zajęcia są równie ciekawe”. Najlepsze jest „komentowanie uczniowskich rozwiązań przez panią Basię, bo to mobilizuje i pomaga”. A ostatecznym dowodem, że atmosfera przez cały czas była bardzo dobra (same 10), są dorysowane serduszka i gwiazdki.

Przygotowała Ewa Dunaj

Trzy uczennice siedzą w ławkach w sali lekcyjnejTrzy uczennice i dwaj uczniowie siedzą w ławkach w sali lekcyjnejUczeń pisze na tablicy, nauczycielka komentuje, gestykulującUczeń pisze na tablicy, nauczycielka przygląda sięNauczycielka tłumaczy przy tablicyNauczycielka patrzy na zapisaną tablicęNauczycielka pokazuje coś uczniom na zapisanej tablicy, obok niej stoi uczennica i patrzy na tablicę